خانم دکتر فروزان عبداللهی، رئیس انجمن شرکتهای مهندسی و ساخت صنایع نفت و نیرو در گفت‌وگو با اتاق ایران ، کمبود منابع مالی و پرداخت‌نشدن مطالبات را از مهم‌ترین مشکلات شرکتهای خصوصی این حوزه دانست.
ایشان معتقدند ادامه روند کمبود نقدینگی، توقف پروژه‌ها و افزایش فشارهای مالی، فعالیت شرکتهای مهندسی و پیمانکاری را با چالش مواجه کرده و به تضعیف ظرفیت تخصصی این شرکتها منجر می‌شود.
کمبود نقدینگی و توقف پروژه‌ها
خانم دکتر عبداللهی بزرگ‌ترین مشکل شرکتهای خصوصی را تأمین منابع مالی دانست و گفت: این شرکتها هیچ‌وقت پشتوانه مالی محکم و دائمی نداشته‌اند و درآمدشان عمدتاً از محل اجرای کارها و پروژه‌ها تأمین شده است؛ اکنون بسیاری از پروژه‌ها متوقف شده‌اند و پروژه‌های جدید نیز به‌اندازه کافی تعریف نمی‌شوند.
او با اشاره به دولتی بودن بخش عمده کارفرمایان در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی گفت: کمبود منابع مالی در دستگاه‌های دولتی، اجرای پروژه‌ها را با مشکل مواجه کرده است؛ به‌طوری‌که وزارت نفت برای برخی پروژه‌های بازسازی به دنبال شرکت‌هایی است که بتوانند تأمین مالی را نیز بر عهده بگیرند.
به گفته او، این وضعیت شرکتهای خصوصی را که از پشتوانه مالی کافی برای ادامه فعالیت در شرایط توقف پروژه‌ها و تأخیر در پرداخت مطالبات برخوردار نیستند، تحت فشار قرار داده است.
چشم‌انداز سرمایه‌گذاری خارجی مه‌آلود است
خانم دکتر عبداللهی با بیان اینکه در حال حاضر چشم‌انداز روشنی برای سرمایه‌گذاری خارجی وجود ندارد و این مسیر تا حد زیادی منتفی شده است، افزود: با توجه به تحریم‌ها، سرمایه‌گذاران خارجی دست‌کم به‌صورت مستقیم وارد همکاری با شرکتهای ایرانی نمی‌شوند و مسیرهایی هم که پیش‌تر برای عبور از محدودیت‌های تحریمی مورد استفاده قرار می‌گرفت، به‌تدریج محدودتر شده‌اند و در نتیجه، امکان همکاری کاهش پیدا کرده است.
او با اشاره به سابقه همکاری شرکتهای ایرانی با کشورهای منطقه توضیح داد: ما پیش‌تر با برخی کشورهای منطقه همکاری داشتیم و خدمات فنی و مهندسی صادر می‌کردیم؛ اما در شرایط فعلی نیز همکاری مستقیم با شرکتهای خارجی به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
رئیس انجمن شرکتهای مهندسی و ساخت صنایع نفت و نیرو درباره ارتباط با کشورهای اوراسیا نیز گفت: تلاش‌هایی نیز برای ایجاد مسیرهای جدید همکاری با کشورهای اوراسیا در جریان است؛ اما شکل‌گیری این همکاری‌ها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
اگر تحریم‌ها با همین شدت ادامه پیدا کنند، نمی‌توان انتظار داشت شرکتهای ایرانی به‌راحتی وارد بازارهای خارجی شوند یا همکاری‌های بین‌المللی خود را توسعه دهند.
لزوم بازنگری در مهلت بازپرداخت و نحوه تسویه بدهی‌ها
او مطرح کرد: در شرایط موجود، یکی از مهم‌ترین مطالبات شرکتها این است که دست‌کم مطالبات معوق آن‌ها پرداخت شود؛ بسیاری از شرکتها پروژه‌هایی را اجرا کرده، اما هنوز پول خود را دریافت نکرده‌اند، در حالی که پرداخت این مطالبات می‌تواند بخشی از مشکلات نقدینگی آن‌ها را برطرف کند.
وی ادامه داد: از طرف دیگر، ممکن است پروژه‌ای متوقف شده باشد و شرکت برای اجرای آن پیش‌پرداخت دریافت کرده باشد؛ در شرایط عادی، این شرکت باید پیش‌پرداخت را بازگرداند، اما وقتی پروژه متوقف شده و منابع مالی شرکت نیز محدود است، بازپرداخت فوری آن می‌تواند فشار مضاعفی ایجاد کند.
در چنین مواردی، لازم است درباره مهلت بازپرداخت و نحوه تسویه بدهی‌ها تصمیم‌گیری شود تا شرکتها فرصت پیدا کنند شرایط مالی خود را سامان دهند.
فشار مضاعف مالیات و بیمه بر شرکتها
عبدالهی با اشاره به فشار تعهدات بیمه‌ای و مالیاتی بر شرکتها افزود: دستگاه‌های مربوطه معمولاً مطالبات خود را سریع‌تر از سایر طلبکاران پیگیری می‌کنند؛ در حالی که شرکت ممکن است هنوز مطالباتش را از کارفرما دریافت نکرده باشد و این وضعیت فشار زیادی به نقدینگی بنگاه‌ها وارد می‌کند.
او افزود: انتظار ما این است که در چنین شرایطی، برای پرداخت تعهدات مالیاتی و بیمه‌ای مهلت و تسهیلاتی در نظر گرفته شود.
وقتی پروژه‌ها متوقف شده‌اند و منابع مالی شرکتها کاهش پیدا کرده است، نمی‌توان بدون توجه به این وضعیت، همه تعهدات را با همان زمان‌بندی قبلی مطالبه کرد، بنابراین حمایت در این زمینه می‌تواند به حفظ شرکتها و جلوگیری از تعطیلی آن‌ها کمک کند.
ضرورت حضور شرکتهای ایرانی در بازارهای خارجی
رئیس انجمن شرکتهای مهندسی و ساخت صنایع نفت و نیرو با تأکید بر ضرورت یافتن مسیرهای جدید فعالیت اقتصادی گفت: در شرایط فعلی شرکتهای خصوصی باید تلاش کنند از هر طریق ممکن، در خارج از ایران نیز فعالیت داشته باشند؛ چه به‌عنوان پیمانکار اصلی و چه به‌عنوان پیمانکار دست دوم یا از طریق همکاری با شرکتهای خارجی، حتی اگر امکان حضور مستقیم با نام خودشان را نداشته باشند.
این فعال اقتصادی ادامه داد: شرکتهای ایرانی به‌ویژه در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی، از سابقه و توان فنی قابل‌توجهی برخوردارند؛ این ظرفیت‌ها نباید از بین بروند.
با توجه به محدودیت‌های موجود، باید راه‌هایی پیدا شود تا شرکتها بتوانند از توان تخصصی خود در بازارهای خارجی استفاده کنند و فعالیتشان را ادامه دهند.
او تأکید کرد: استفاده از این ظرفیت‌ها مستلزم یافتن راه‌های عملی برای حضور در بازارهای بین‌المللی است؛ زیرا ادامه محدودیت‌ها و کاهش پروژه‌های داخلی، بدون ایجاد فرصت‌های جایگزین، بقای شرکتهای خصوصی را با دشواری بیشتری مواجه می‌کند.
احیای نیروی متخصص از دست رفته برای شرکتها به سادگی امکان‌پذیر نخواهد بود
خانم دکتر عبداللهی با اشاره به وضعیت نیروی انسانی متخصص در شرکتهای مهندسی و پیمانکاری، خواستار توجه جدی‌تر به شرایط این بنگاه‌ها شد و گفت: شرکتهای خصوصی در شرایط بحرانی قرار دارند و با دشواری فزاینده‌ای در حفظ نیروهای متخصص خود مواجه‌اند.
بخشی از نیروهای تحصیل‌کرده، از جمله فارغ‌التحصیلان با مدارکی مانند کارشناسی ارشد و دکترا، به‌دلیل نبود فرصت‌های شغلی متناسب با تخصصشان، ناچار به فعالیت در حوزه‌های غیرمرتبط می‌شوند.
رئیس انجمن شرکتهای مهندسی و ساخت صنایع نفت و نیرو تأکید کرد: تداوم این روند، علاوه بر تضعیف بنگاه‌های اقتصادی، به از دست رفتن دانش و تجربه انباشته‌شده در نیروی انسانی منجر می‌شود؛ ظرفیتی که احیای آن در آینده به زمان و هزینه قابل‌توجهی نیاز خواهد داشت.
